Read this article in your language IT | EN | DE | ES
OSI Referans Modeli
Bilgisayar
ağları kullanılmaya başlandığı ilk zamanlarda sadece aynı üreticinin
ürettiği cihazlar birbirleriyle iletişim kurabiliyordu. Bu da
şirketleri tüm cihazlarını sadece bir üreticiden almalarını zorunlu
kılıyordu. 1970’lerin sonlarına doğru ISO (International Organization
for Standardization) tarafında, OSI (Open System Interconnection)
modeli tanımlanarak bu kısıtlamanın önüne geçildi. Böylece farklı
üreticilerden alınan cihazlar aynı ağ ortamında birbirleriyle
haberleşebileceklerdi.
OSI Referans Modeli 7 katman (layer)’dan oluşmuştur. Bu katmanlar sırasıyla;
Application
Presentation
Session
Transport
Network
Data Link
Physical
Şimdi bu katmanları teker teker ayrıntılı bir şekilde inceleyelim.
a
) Application Layer (Uygulama Katmanı): Kullanıcı tarafından
çalıştırılan tüm uygulamalar bu katmanda tanımlıdırlar. Bu katmanda
çalışan uygulamalara örnek olarak, FTP (File Transfer Protocol), SNMP
(Simple Network Management Protocol), pop3, smtp, nntp, telnet, http
uygulamalarını verebiliriz.
b ) Presentation Layer (Sunuş
Katmani): Bu katman adini amacindan almiştir. Yani bu katman verileri
uygulama katmanina sunarken veri üzerinde bir kodlama ve dönüştürme
işlemlerini yapar. Ayrica bu katmanda veriyi sikiştirma/açma,
şifreleme/şifre çözme, EBCDIC’dan ASCII’ye veya tam tersi yönde bir
dönüşüm işlemlerini de yerine getirir. Bu katmanda tanımlanan bazı
standartlar ise şunlardır; PICT ,TIFF ,JPEG ,MIDI ,MPEG.
c )
Session Layer (Oturum Katmanı): İletişimde bulunacak iki nokta
arasındaki oturumun kurulması, yönetilmesi ve sonlandırılmasını sağlar.
Bu katmanda çalışan protokollere örnek olarak NFS (Network File
System), SQL (Structured Query Language), RPC (Revate Procedure Call),
ASP (AppleTalk Session Protocol) ,DNA SCP (Digital Network Arcitecture
Session Control Protocol) ve X Window DNS, ASR APPLE TALK verilebilir.
d
) Transport Layer (Iletişim Katmanı): Bu katman iki düğüm arasında
mantıksal bir bağlantının kurulmasını sağlar. Hata giderme imkanı sunan
yada sunmayan protokolleri seçme imkanı verir. Ayrıca üst katmandan
aldığı verileri segment’lere bölerek bir alt katmana iletir ve bir üst
katmana bu segment’leri birleştirerek sunar. Bu katman ayni zamanda
akış kontrolü (flow control) kullanarak karşı tarafa gönderilen verinin
yerine ulaşıp ulaşmadığını kontrol eder. Karşı tarafa gönderilen
segment’lerin karşı tarafta gönderenin gönderdiği sırayla
birleştirilmesi işinden de bu katman sorumludur. End to end için
güvenlidir. Bu katmanda çalışan protokollere örnek olarak netbeıu, tcp,
udp, spx, nbp verilebilir.
TCP ( Transmission Control Protocol )
Connection oriented ( Bağlantı Temelli )
Veri
iletiminin güvenliğini sağlar. Yani verinin gidip gitmediğini ,gitdiyse
verinin doğru gidip gitmediğini kontrol eder. Eğer veri yanlış
iletilmişse karşı taraftan verinin doğrusunu istemekte bu protokollerin
görevidir. Bu protokollerin genel karakteristik özellikleri ise
şöyledir.
-Session Setup ; İki Uç arasında sanal devre kurulur
-Acknowledgements; İletilen frame ‘ in iletim ortamında kaybolup kaybolmadığını kontrol eder.
-Flow Control; Veri hızını kontrol eder, Karşı uç veri hızını azaltılmasını isteyebilir.
Keepalive ; İletim olmadığında bağlantının kopmasını sağlar.
Seasion teardown; Uçlar arasındaki sanal devresi kapatır.
tcp; multiplexing ve windowing yapar.
UDP ( User Datagram Protocol )
Connectionless (Bağlantısız)
Hızlıdır,
güvenlik sunmaz; veride hata tolereansı vardır ve veriyi tekrar elde
etme imkanı vardır avantajı ise veri iletimi hızlıdır. Multiplexing
yapar ve Connectionless’ dir. Connectionless Protokollere örnek olarak;
tftp, icmp, ip, dns, snmp, nfs verilebilir.
Multiplexing
nedir; Multiplexing temel olarak farklı kanallardan gelen verilerin
birleştirilerek tek bir kanaldan gönderilmesidir. Çoğullama.
e
) Network Layer (Ag Katmanı) : Bu katman , veri paketlerinin ag
adreslerini kullanarak bu paketleri uygun ağlara yönlendirme işini
yapar. Yönlendiriciler (Router) bu katmanda tanımIıdırlar. Bu katmanda
iletilen veri blokları paket olarak adlandırılır. Bu katmanda
tanımlanan protokollere örnek olarak RIP, IGRP, OSPF, EIGRP, IP, IPX,
DDP, ARP, RARP, ICMP verilebilir. Bu katmandaki yönlendirme işlemleri
ise yönlendirme protokolleri kullanılarak gerçekleştirilir. Burada
dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta da yönlendirme protokolleri
ile yönlendirilebilir protokollerin farklı şeyler olduğudur. Bu
katmanda kullanılan yönlendirme protokollerinin görevi ,yönlendirilecek
paketin hedef’e ulaşabilmesi için geçmesi gereken yolun hangisinin en
uygun olduğunu belirlemektir. Kısaca paketleri ele alır ve paht
determition ile ilgilenir.
f ) Data Link Layer (Veri Bagi
Katmanı) :Bitleri byte, byte ları frame dönüştürür, mac adres
kullanarak ortama erişir. Network katmanından aldığı veri paketlerine
hata kontrol bitlerini ekleyerek çerçeve (frame) halinde fiziksel
katmana iletme işinden sorumludur. Ayrıca iletilen çerçevenin doğru mu
yoksa yanlış mı iletildiğini kontrol eder, eğer çerçeve hatalı
iletilmişse çerçevenin yeniden gönderilmesini sağlamak da bu katmanın
sorumluluğundadır. Bu katmanda, iletilen çerçevenin hatalı olup
olmadığını anlamak için CRC ( Cyclic Redundancy Check) yöntemi
kullanılır. Switch’ler ve Bridge’ler bu katmanda tanımlıdırlar. Bu
katmanda tanımlanan protokollere örnek olarak CRC, CDP, IEEE
802.3-802.2-802.5, DLCI, X.25, SLIP, VC, PVC, SLIP, HDLC, PPP, FRAME
RELAY verilebilir. Bridge ve swicth ler bu katmana aittir. Data Link
Layer kendi içinde ikiye ayrılır;
a-)LLC; Logical link control;
layer 3 ile layer1 arasında transparent bir arayüz sağlar, burada 1
byte sap numarasını frame ekler ( sap ; protocolleri belirtir)
b-)Mac( Media Access Control ); Nic’ e ait sürücüler bu katmana aittir, protokollerden bağımsız çalışırlar.
Mac 48 bittir, ilk 24 bit üretici firmanın, Sonraki 24 bit karta ait tanımlayıcı koddur ( AUI denir).
Örnek; A0-CC-AC-03-55-b9
g
) Physical Layer (Fiziksel Katman):Verilerin fiziksel olarak
gönderilmesi ve alınmasından sorumlu katmandır. 0 ve 1’ leri elektrik
enerjisine dönüştürür. Repeater ve Hub’lar fiziksel katmanda
tanımlıdırlar.Bu katmanda tanımlanan standartlar taşınan verinin
içeriğiyle ilgilenmezler. . Repeater ve Hub’lar fiziksel katmanda
tanımlıdırlar. Tüm kablolar( Utp, Coax, Fiber), tüm konektörler (ST,
SC, V.24 ,V.35, RJ45 ,RS-422A, RS-232..), FDDI, ISDN, ATM, NIC, TOKEN
RING bu katmana aittir.
OSI Modelinin Faydaları
1-) Farklı üreticilerin cihazları aynı ağ ortamında haberleşebilmesi için uygun bir ortam sağlar.
2-)Kişilerin protocolleri öğrenmeleri kolaylaşır.
3-)Katmanlar
arası standart arabirimler mödüler çalışmaya imkan verir. Microsoft’ un
tcpip si gibi veya router’un Network, Data Link, Physical layer da iş
görmesi örnek verilebilir.
4-)Karmaşıklık azaltılır. Programların gelişimine imkan verir.
5-)Bir katman kendi, altında ki katmanların hizmetlerini kullanır.
Tuncay GÜVEN...
9fedb821-9115-4e47-b85f-f2f7669c334f|0|.0
Cisco
osi referans modeli